วันพระราชทานธงชาติไทย (Thai National Flag Day) ตรงกับวันที่ 28 กันยายน ของทุกปี เป็นวันที่รำลึกถึงโอกาสที่พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงพระราชทาน "ธงไตรรงค์" ให้เป็นธงชาติไทยอย่างเป็นทางการ

ความเป็นมาและลำดับเหตุการณ์

• สมัยอยุธยาและรัตนโกสินทร์ตอนต้น: ในอดีตประเทศไทยใช้ "ธงพื้นแดง" เป็นธงสัญลักษณ์ในการเดินเรือค้าขายและกิจการของทางราชการ ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 2 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เพิ่มรูป "จักรขาว" ไว้กลางธงแดง และในสมัยรัชกาลที่ 4 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้เพิ่มรูป "ช้างเผือก" อยู่ภายในวงจักร เพื่อใช้เป็นธงเรือหลวงและธงราชการ

• ยุคธงช้างเผือก (รัชกาลที่ 5): พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงออกพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2434 กำหนดให้ธงชาติไทยเป็นรูปช้างเผือกบนพื้นแดง (เอาวงจักรออก) ซึ่งใช้เป็นธงชาติของสามัญชนทั่วไปด้วย

• จุดเปลี่ยนสู่ธงไตรรงค์ (รัชกาลที่ 6):

  • เหตุการณ์น้ำท่วมปี พ.ศ. 2459: รัชกาลที่ 6 เสด็จพระราชดำเนินไปทอดพระเนตรน้ำท่วมที่ริมถนนสายหนึ่ง และพบว่าบ้านเรือนราษฎรประดับธงช้างเผือกกลับหัว (เอาขาช้างชี้ขึ้นฟ้า) ด้วยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์

  • พระราชดำริเปลี่ยนธง: เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้ทรงตระหนักว่า ควรมีธงชาติรูปแบบใหม่ที่ดูสมมาตร ไม่ว่าจะมองจากมุมใดก็ไม่กลับหัว และมีลวดลายที่สง่างามเป็นสากล

  • กำเนิดธงไตรรงค์: วันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2460 พระองค์ทรงพระราชทานธงไตรรงค์ให้ใช้เป็นธงชาติไทยอย่างเป็นทางการ โดยมีการเปลี่ยนแถบสีตรงกลางจากสีแดงเป็น "สีน้ำเงินแก่" (สีประจำวันพระราชสมภพคือวันศุกร์ และเป็นสีที่แสดงถึงฝ่ายสัมพันธมิตรในสงครามโลกครั้งที่ 1 ด้วย)

ความหมายของธงไตรรงค์

• 🔴 สีแดง: หมายถึง ชาติ (ความเสียสละ เลือดเนื้อ และความสามัคคีของคนในชาติ)

• ⚪ สีขาว: หมายถึง ศาสนา (ความบริสุทธิ์ หลักคำสอน และความศรัทธา)

• 🔵 สีน้ำเงิน: หมายถึง พระมหากษัตริย์ (สีประจำพระองค์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และสถาบันพระมหากษัตริย์)

ความสำคัญในปัจจุบัน

คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่ 20 กันยายน พ.ศ. 2559 กำหนดให้วันที่ 28 กันยายนของทุกปี เป็น "วันพระราชทานธงชาติไทย" (Thai National Flag Day) โดยเริ่มประกาศใช้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 เป็นต้นมา เพื่อสร้างความภาคภูมิใจของคนในชาติ และน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณในรัชกาลที่ 6 โดยในวันนี้หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และสถานศึกษา จะร่วมกันจัดกิจกรรมเคารพธงชาติและร้องเพลงชาติไทยพร้อมกันทั่วประเทศ